Pilot: relatietherapie bij ASS (echt)paren

Omschrijving

Relatietherapie voor mensen met een Autismespectrumstoornis en hun partner vraagt specifieke kennis van de hulpverlener op het gebied van autisme en relatie. Continue dient er gewerkt te worden op drie niveaus: de partner met ASS, de partner zonder ASS en de relatie. Psycho-educatie en erkenning van de diagnose nemen in de therapie een grote plaats in. Zodra beide partners de diagnose hebben erkend is het mogelijk om te werken aan kleine, concrete doelen en verbetering van de communicatievaardigheden van beide partners. Een relatie waarbij één van de partners ASS heeft (ASS-relatie) impliceert een asymmetrie, hetgeen de mogelijkheden tot verandering beperkt.

Summary 
Therapy with couples of whom one has an autistic disorder requires specialized knowledge about autism en relationships on the part of the therapist. The therapist needs constantly work in three dimensions: with the partner with autistic disorder, with de partner without the disorder and with their relationship. Psycho education and acceptance of the diagnosis are important aspects of the therapy. Once both partners have accepted the diagnosis therapeutic work with limited concrete goals in the area of improving their communication abilities can start. The fact that one of the partners has an autistic disorder implies an inevitable asymmetry in the relationship; this asymmetry limits the possibilities for change.

Inleiding
Aanleiding en doel van de pilotstudie In overleg met NVA en Centrum Autisme, Oegstgeest, werd in januari 2001 besloten een pilotstudie te doen naar relatietherapie. Deze pilotstudie kwam voort uit de behoefte die binnen de NVA subgroep ‘Partner’van’ bestond aan speciale relatietherapie voor mannen met ASS en hun echtgenotes. De ervaringen met de gangbare relatietherapie waren onbevredigend; de vrouw voelde zich vaak onbegrepen. 
Centrum Autisme werd gevraagd een projectmatig onderzoek uit te voeren naar de mogelijkheden van relatietherapie voor ASS-relaties. De doelstellingen van dit onderzoeksproject werden als volgt geformuleerd: 
1. Ontwikkelen van specifieke kennis omtrent partner relatietherapie voor ASS-relaties.
2. Deze verkregen kennis omzetten naar een aparte behandelmodule relatietherapie voor ASS-relaties. 

Theoretische achtergronden 
In het project zijn de volgende theorieën over autisme als uitgangspunt gehanteerd: Theory of mind (Baron-Cohen, 1991) Centrale Coherentie ( Happé en Frith, 1989) Executieve Functies (Ozon off, 1991) 
Uit literatuur en onderzoek blijkt dat psychotherapie voor mensen met een autismespectrumstoornis voornamelijk wordt aangeboden vanuit een cognitief gedragstherapeutisch referentiekader. Ook de relatietherapie in dit project werd gegeven binnen dit referentiekader (Gottman, 1999). Er is dus niet gekozen voor een meer inzichtgevende, psychodynamische relatietherapie (bijv. Jürgen Willi, 1983).