Lezing: Verklaringsmodellen van Autisme & seksualiteit

Omschrijving

Het Autisme Team Noord Nederland ATN organiseerde op 19 oktober 2006 in het Noorden van het land het congres Autisme & seksualiteit. Dit congres werd breed opgezet en een scala aan onderwerpen werd besproken door deskundige en gerenommeerde sprekers. Onderwerpen als ‘Autisme: medisch-biologische aspecten’; ‘Verklaringsmodellen van autisme & seksualiteit’, ‘Seksualiteit bij normaal begaafde volwassen personen uit het autistisch spectrum’, ‘Autisme en intimiteit’, ‘Autisme en identiteit’, ‘Autisme en grensoverschrijdend gedrag’ en nog vele andere kwamen aan de orde. Gezien de brede opzet van dit congres samen met het grote belang van dit onderwerp voor de klinische praktijk, besloot de redactie van het WTA – in goed overleg met de organisatie en de sprekers – dit congres integraal op te nemen om hiervan verslag te doen in het WTA. Hieronder volgt de geautoriseerde lezing van mevrouw E.M.A.  lijd-Hoogewys met daaraan gekoppeld enige opmerkingen over (het belang van) autismespecifieke sekseducatie.

Van seksualiteit bestaan vele definities. Tijdens dit congres is het volgende ons uitgangspunt: Seksualiteit vormt een belangrijk onderdeel van de menselijke identiteit. Daarnaast is het een graad voor de kwaliteit van leven en ten derde draagt het bij tot een positief zelfbeeld. Seksualiteit kent meerdere dimensies. Met medeweging van het feit dat de meeste onderverdelingen hun overlappingen kennen, worden in deze bijdrage een drietal onderdelen onderscheiden: geslachtelijkheid, lichamelijkheid en intimiteit. Als het gaat om geslachtelijkheid doen zich vragen voor als: ben je man of vrouw, dus de feitelijke sekse. Maar ook: voel je je een man of voel je je een vrouw, dus de beleefde sekse of gender-identiteit. En vervolgens speelt hier de vraag naar de seksuele voorkeur; voor hetzelfde geslacht, voor het andere geslacht, of voor beide. De lichamelijkheid verwijst naar seksuele responsiviteit, lustbeleving en feitelijk seksueel gedrag. Intimiteit verwijst naar het koesteren, zich hechten zich geborgen en veilig voelen, de wens en het vermogen om contacten en relaties aan te gaan, vormen van toenadering waarin men de angst voor elkaar inruilt voor wederzijds vertrouwen en warmte, en iemand toelaten op plekken waar niet iedereen mag komen.

Tegen deze achtergrond alleen al is duidelijk dat zich hier voor volwassenen met autisme grote problemen kunnen voordoen en dat voor kinderen met autisme evenzoveel problemen liggen te wachten. Maar daarnaast bestaan er ook allerlei opvattingen over seksualiteit die deze problematiek een nog indringender karakter lijken te geven. Een opvatting als “Seksualiteit dient ter verdieping en versterking van de wederzijdse genegenheid”. Of “Seksualiteit speelt een rol in de bevrijding uit de eenzaamheid”. Seksualiteit houdt daarmee echt contact in waarbij ons hele menselijk wezen is betrokken.