De Ouder-Kind Kanjertraining Plus voor kinderen met (vermoeden van) ADHD en ASS

Omschrijving

De Kanjertraining wordt sinds 1996 in Nederland toegepast om sociaal-emotioneel welzijn te bevorderen, in een schoolversie en in een klinische versie uitgevoerd door psychologen-/orthopedagogen-praktijken, gericht op ouders en kinderen. De Ouder-Kind Kanjertraining Plus is hierop een aanpassing. De variant is bestemd voor kinderen van 6–13 jaar met een (vermoeden van) ADHD en/of ASS, en hun ouders. De training combineert cognitieve, gedragsmatige en systeemgerichte elementen in tien groepssessies onder begeleiding van een psycholoog of orthopedagoog. Ouders nemen verplicht deel en fungeren als co-therapeuten, waardoor het geleerde gedrag thuis en op school wordt bekrachtigd. De reguliere ouder-kind Kanjertraining is door het Nederlands Jeugdinstituut erkend als ‘effectief volgens sterke aanwijzingen’, met bewezen afname van externaliserend en internaliserend gedrag. De Plus-variant is nog niet wetenschappelijk geëvalueerd, maar praktijkervaringen tonen veelbelovende effecten op gebied van zelfvertrouwen, sociale interactie en ouder-kindrelaties.

SUMMARY
The Ouder-Kind Kanjertraining Plus is meant for children (age range 6 to 13 years) with characteristics of ADHD and/or autism. The training elaborates on the original Kanjer-training, widely accepted and used in the Netherlands. The surplus of the Plus training is the inclusion of caretakers and teachers in the intervention to improve self-confi dence, social abilities in the child and its relation with their near environment.

De Kanjertraining, een interventie gericht op het bevorderen van sociaal welzijn en het verminderen van sociale problemen, is binnen het Nederlands onderwijs breed bekend. De training is in 1996 ontworpen door drs. Gerard Weide (NJI, databank effectieve jeugdinterventies) en wordt beheerd, samen met de bijbehorende materialen en het Kenniscentrum Kanjertraining, door de Stichting Kanjertraining (www.kanjertraining. nl). Voor wetenschappelijk bewezen eff ecten van de reguliere ouder-kind Kanjertraining verwijzen wij naar Vliek (2015) en Vliek, Overbeek en Orobio de Castro (2019).
Dit artikel richt zich op een meer intensieve, curatieve versie: de ouder-kind Kanjertraining Plus, ontwikkeld door de schrijvers van dit artikel en speciaal geschikt gemaakt voor kinderen (van 6-13 jaar) met (een vermoeden van) Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) en/of Autisme Spectrum Stoornis (ASS), met daarbij gedragsproblemen in de omgang met leeftijdsgenoten en hun ouders. Voor de mixture van ADHD en ASS is gekozen vanwege zowel de overlap in problematiek als ook de groepsdynamiek. Immers, kinderen met kenmerken van ASS leren van leeftijdsgenootjes met ADHD om snel contact te maken (Van Rijn & Vermeyden, 2009), terwijl andersom, kinderen met kenmerken van ADHD van leeftijdsgenootjes met ASS juist kunnen leren om in een interactie terughoudender te zijn.
De gedragsproblemen van deze mixture manifesteren zich vaak niet alleen op school maar ook in de thuissituatie — wat impliceert dat een schoolse interventie alleen onvoldoende is. In lijn hiermee wordt bij de Kanjertraining Plus behalve de thuissituatie ook de schoolse situatie meegenomen. Leerkrachten worden op de hoogte gehouden van de aangeleerde vaardigheden en de methodiek van aanbieden zodat zij in de klas hierop kunnen aansluiten. Daarnaast is er, indien gewenst én met toestemming van ouders, contact tussen de trainers en de leerkracht van de kinderen. Belangrijker voor de training is evenwel de opvoedingsrelatie tussen ouder en kind.
De aanpak van de ouder-kind Kanjertraining Plus wijkt ten opzichte van de reguliere ouder-kind variant af door een sterkere nadruk op structuur, voorspelbare communicatie en instructie, en psycho-educatie. Ouders en kinderen krijgen inzicht in welke vaardigheden voor hun kind lastig zijn – en hoe deze samenhangen met kenmerken van ADHD en/of ASS.