De leerbaarheid van een theory of mind (ToM)

Omschrijving

Een gebrekkige theory of mind (ToM) wordt gezien als een belangrijke oorzaak voor de sociale problematiek van kinderen met een stoornis binnen het autisme spectrum. In dit artikel wordt onderzoek besproken waarbij getoetst is of kinderen met autisme door middel van training een ToM kunnen aanleren, danwel cognitieve voorlopers van deze vaardigheid, zoals imitatie, taal, joint attention, symbolisch spel en emotioneel begrip. De resultaten geven aan dat een training bevorderend werkt inzake ToM vaardigheden. Echter, het toepassen van geleerde ToM vaardigheden in nieuwe situaties blijft problematisch. Hetzelfde geldt voor het trainen van cognitieve voorlopers van een ToM.

Summary 
A poorly developed theory of mind, is currently seen as one of the main causes for the social problems experienced by children with a disorder within the spectrum of autism. This article evaluates to what extent autistic children can acquire a theory of mind through training. This article also examines if acquiring the cognitive precursors of a theory of mind (imitation, language, joint attention, symbolic play and emotional understanding) can stimulate these children to develop a theory of mind. Research has shown that autistic children can benefit from a training that helps them acquire a theory of mind or its cognitive precursors. These research results lead to the conclusion that it is desirable to train young autistic children in imitation, language, joint attention, symbolic play and emotional understanding. It is desirable that autistic children practise the acquired skills in everyday life, given the difficulties they experience in applying these skills in new situations.

Inleiding
Kinderen met een stoornis binnen het autisme spectrum ervaren aanzienlijke problemen in de omgang met anderen. Het samenspelen verloopt moeizaam en vriendjes zijn spaarzaam. Aan bedoelde problematiek zou een gebrekkig ontwikkelde theory of mind (ToM) ten grondslag kunnen liggen (Baron-Cohen, 2000). Een ToM wordt gedefinieerd als het vermogen te kunnen reflecteren op zowel de eigen mentale belevingswereld als op die van de ander. Normaal gesproken, ontwikkelen kinderen rond hun vierde jaar ToM vaardigheden. Op deze leeftijd ontdekken kinderen dat mensen iets kunnen geloven wat in werkelijkheid niet waar is, en dat zo’n ‘false belief' het gedrag beïnvloedt (Baron-Cohen, 2000).
Kinderen met autisme vertonen een gebrekkige ToM (Holroyd & Baron- Cohen, 1993) hetgeen in een laboratoriumconditie zichtbaar wordt wanneer ze een ‘first order false belief taak uitvoeren (Steele, Joseph & Tager- Flusberg, 2003), zoals de Sally-Anne taak (Baron-Cohen, Leslie & Frith, 1985) 1 en de smarties taak (Perner, Leekam & Wimmer, 1987) 2 Kinderen met autisme geven dikwijls het foute antwoord en geven daarmee te kennen zich moeilijk te kunnen inleven in de gedachtenwereld van een ander.